Ogólne zasady przyjmowania cudzoziemców na studia

Ogólne warunki przyjmowania cudzoziemców na studia w Polsce

Studia na państwowych uczelniach na studiach stacjonarnych są dla obywateli polskich nieodpłatne. Studia niestacjonarne na uczelniach publicznych są odpłatne. Wysokość opłat ustala uczelnia.

Co do zasady wszyscy cudzoziemcy mogą studiować na polskich uczelniach wyższych. Jednakże zasady ich przyjęcia oraz warunki studiowania na uczelniach publicznych różnią się w zależności od statusu prawnego cudzoziemca w Polsce. Niektóre grupy cudzoziemców mogą studiować na takich samych zasadach jak obywatele Polski (a więc także nieodpłatnie). Do tych grup należą: 

  1. cudzoziemcy posiadający zezwolenie na pobyt stały w Polsce (informacje na temat uzyskania zezwolenia na pobyt stały znajdują się pod linkiem);
  2. cudzoziemcy posiadający ważną Kartę Polaka; (informacje na tematu uzyskania Karty Polaka znajdują się pod linkiem);
  3. cudzoziemcy z przyznanym przez Polskę statusem uchodźcy (informacje na temat uzyskania statusu uchodźcy znajdują się pod linkiem);
  4. cudzoziemcy korzystający z ochrony czasowej w Polsce;
  5. pracownicy migrujący, będący obywatelami państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, a także członkowie ich rodzin, jeżeli mieszkają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
  6. cudzoziemcy posiadający zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE udzielone w Polsce
  7. cudzoziemcy, którym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielono zezwolenia na pobyt czasowy w związku z okolicznością, o której mowa w art. 127, art. 159 ust. 1 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 lub 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1990, 1948 i 2066 oraz z 2017 r. poz. 60, 858 i 1543);
  8. cudzoziemcy, którym udzielono ochrony uzupełniającej w Polsce;
  9. obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej i członkowie ich rodzin, posiadający prawo stałego pobyt. 

Cudzoziemcy, którzy posiadają kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy” lub wizę Schengen lub wizę krajową wydaną w celu wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą podejmować i odbywać studia wyższe, studia doktoranckie oraz kształcenie w innych formach, a także uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych na zasadach odpłatności. Osobom tym nie przysługuje prawo do stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych i zapomóg.

Cudzoziemcy, o których mowa w ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, posiadający kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy” lub wizę Schengen lub wizę krajową wydaną w celu wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą podejmować i odbywać studia wyższe, studia doktoranckie oraz kształcenie w innych formach, a także uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych bez odpłatności. Osobom tym nie przysługuje prawo do stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych i zapomóg.

 

Cudzoziemcy mogą odbywać studia w Polsce także na podstawie:

  1. umów międzynarodowych, na zasadach określonych w tych umowach;
  2. umów zawieranych z podmiotami zagranicznymi przez uczelnie, na zasadach określonych w tych umowach;
  3. decyzji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego lub odpowiedniego ministra wskazanego w art. 33 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym;
  4. decyzji rektora uczelni

Obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym i członkowie ich rodzin, posiadający środki finansowe niezbędne na pokrycie kosztów utrzymania podczas studiów, mogą podejmować i odbywać studia wyższe, studia doktoranckie oraz inne formy kształcenia, a także uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych na zasadach obowiązujących obywateli polskich, z tym że osobom tym nie przysługuje prawo do stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych i zapomóg, albo na zasadach określonych w ust. 3 i 4.

Stypendia dla cudzoziemców

Cudzoziemcy, którzy mogą podejmować studia na takich samych zasadach jak obywatele polscy, mają prawo do ubiegania się o stypendia opłacane ze środków budżetu państwa. Istnieje kilka rodzajów tego typu stypendiów: 

  • stypendium socjalne i zapomogi;
  • stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych;
  • stypendium rektora dla najlepszych studentów;
  • stypendium ministra za osiągnięcia w nauce;
  • stypendium ministra za wybitne osiągnięcia i za wybitne osiągnięcia sportowe;

Cudzoziemcy, którzy nie mogą korzystać z ww. stypendiów, mogą ubiegać się o: 

  • stypendia Rządu RP;
  • stypendia rządu innego państwa;
  • podjęcie nauki bez odpłatności i świadczeń stypendialnych.

Stypendia Rządu RP

Polski rząd przyznaje studentom i stażystom stypendia na podstawie porozumień dwustronnych. Stypendyści Rządu RP są zwolnieni z opłat za studia. Co rok umowy międzynarodowe określają limity miejsc. Osoby ubiegające się o stypendium na studia w Polsce powinny zgłaszać się do polskich placówek dyplomatyczno-konsularnych za granicą (konsulatów). 

Stypendium jest wypłacane stypendystom bezpośrednio przez przyjmującą ich uczelnię. 

 

 

Stypendyści rządu innego państwa (strony wysyłającej)

Stypendia te są przyznawane cudzoziemcom, którzy podejmują studia na podstawie umów międzynarodowych, przez ministerstwa lub instytucje swojego kraju odpowiedzialne za wymianę akademicką z zagranicą. Stypendyści rządu innego państwa nie ponoszą opłat za studia. 

Bez odpłatności i świadczeń stypendialnych

O przyjęcia na studia na takich warunkach mogą aplikować cudzoziemcy w ramach umów międzynarodowych lub programów pomocowych oferowanych określonym krajom przez polski rząd. Osoby ubiegające się o studia w Polsce bez odpłatności i świadczeń stypendialnych powinny zgłaszać się do polskich placówek dyplomatyczno-konsularnych. Cudzoziemiec nie ponosi opłat za studia, ale nie otrzymuje stypendium rządu polskiego. We własnym zakresie pokrywa koszty utrzymania w Polsce.

Znajomość języka a podjęcie studiów

Studia prowadzone w języku polskim mogą podjąć ci cudzoziemcy, jeżeli: 

  • ukończą kurs przygotowawczy do podjęcia kształcenia w języku polskim w jednostkach wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, lub
  • posiadają certyfikat znajomości języka polskiego potwierdzający znajomość języka polskiego co najmniej na poziomie biegłości językowej B1, wydany przez Państwową Komisję do spraw Poświadczania Znajomości języka Obcego, lub
  • uzyskają w procesie rekrutacji potwierdzenie uczelni przyjmującej, że ich stopień znajomości języka polskiego pozwala na podjęcie studiów w języku polskim, lub
  • posiadają świadectwo dojrzałości wydane w polskim systemie oświaty, lub
  • ukończyli szkołę ponadpostawową za granicą, w której zajęcia były prowadzone w języku polskim. 

Uznawanie świadectw uzyskanych za granicą

Załatwiania dodatkowych formalności w polskich urzędach nie wymagają uzyskane za granicą świadectwa, które są w Polsce uznane z mocy prawa. Dokumenty te mogą być składane bezpośrednio w uczelni, instytucji lub u pracodawcy, bez uzyskiwania opinii innych instytucji lub organów na terenie Polski.

Kuratorzy oświaty nie prowadzą postępowania w celu uznania świadectw uznanych z mocy prawa, ani nie wydają poświadczeń w tym zakresie.

Rodzaje świadectw, które uznaje się w Polsce z mocy prawa (art. 93 ust.1-2 ustawy o systemie oświaty):

  1. Świadectwa „maturalne” uzyskane w systemach oświaty państw Unii Europejskiej, Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu – Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), tj. świadectwa lub dyplomy ukończenia szkół średnich, świadectwa lub dyplomy maturalne lub inne dokumenty, które uprawniają do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe w państwie, w którego systemie edukacji zostały wydane oraz zostały wydane przez szkołę lub instytucję edukacyjną uznaną przez państwo, na którego terytorium lub w którego systemie edukacji szkoła lub instytucja ta działa. Dotyczy to świadectw maturalnych uzyskanych w następujących państwach: Australia, Austria, Belgia, Bułgaria, Chile, Chorwacja, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Islandia, Izrael, Japonia, Kanada, Korea, Lichtenstein, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Meksyk, Niderlandy, Niemcy, Norwegia, Nowa Zelandia, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Szwecja, Turcja, USA, Węgry, Wielka Brytania, Włochy.
  2. Dyplomy IB (International Baccalaureate), wydane przez organizację International Baccalaureate Organization w Genewie;
  3. Dyplomy EB (European Baccalaureate) wydane przez Szkoły Europejskie, zgodnie z Konwencją o Statucie Szkół Europejskich, sporządzoną w Luksemburgu dnia 21 czerwca 1994 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 3, poz. 10).
  4. Świadectwa objęte umowami międzynarodowymi. W tym przypadku procedura uznawania jest zapisana w umowie. Lista umów wraz z zasadami uznawania znajduje się na stronie MNiSW pod linkiem.

UWAGA! Posiadacz świadectwa maturalnego uznanego w Polsce z mocy prawa posiada w Polsce analogiczne uprawnienia do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe, jak w państwie, w którego systemie edukacji uzyskał dane świadectwo. Oznacza to, że świadectwo, które uprawnia do studiowania jedynie na wybranych kierunkach studiów wyższych w danym państwie, w Polsce będzie uprawniało do ubiegania się o przyjęcia na podobne ze względu na program kształcenia kierunki studiów wyższych. (art. 93 ust. 4 ustawy o systemie oświaty). Świadectwa muszą być przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego.

Uznawanie świadectw w toku postępowania administracyjnego

A. UZNANIE WYKSZTAŁCENIA

W wyniku postępowania administracyjnego kurator oświaty może uznać, że świadectwo zagraniczne jest dokumentem potwierdzającym wykształcenie podstawowe, gimnazjalne, zasadnicze zawodowe lub średnie (art. 93 ust. 3 ustawy o systemie oświaty).

Postępowanie prowadzi kurator oświaty właściwy dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy bądź – w przypadku braku stałego adresu wnioskodawcy w Polsce, właściwy ze względu na siedzibę szkoły lub uczelni, w której zostanie przedłożone świadectwo (art. 93b ust.1 ustawy o systemie oświaty).

Adresy kuratoriów oświaty znajdują się na stronie http://bip.men.gov.pl/ w zakładce instytucje podległe i nadzorowane.

Dokumenty dołączane do wniosku o uznanie świadectwa (§2 ust. 1-2 rozporządzenia w sprawie postępowania w celu uznania świadectwa lub innego dokumentu albo potwierdzenia wykształcenia lub uprawnień do kontynuacji nauki uzyskanych w zagranicznym systemie oświaty):

1. zalegalizowany oryginał albo duplikat świadectwa (do wglądu).

Legalizacji świadectwa może dokonać:

a) konsul Rzeczypospolitej Polskiej, właściwy dla państwa, na którego terytorium lub w którego systemie edukacji wydano świadectwo, lub

b) władze oświatowe państwa, na którego terytorium lub w którego systemie edukacji wydano świadectwo, lub

c) akredytowana w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub państwie członkowskim Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) placówka dyplomatyczna lub placówkę konsularną państwa, na którego terytorium lub w którego systemie edukacji wydano świadectwo.

2. oryginał lub duplikat (do wglądu) lub kopia świadectwa potwierdzona notarialnie za zgodność z oryginałem z apostille (na dokumencie lub dołączoną do dokumentu) w przypadku dokumentów wydanych w państwie będącym stroną Konwencji Haskiej (wykaz państw – stron Konwencji Haskiej http://www.hcch.net )

3. dokumenty dołączane do wniosku, jeśli świadectwo nie zawiera informacji o przebiegu kształcenia:

a) wykaz ocen uzyskanych podczas egzaminu warunkującego ukończenie szkoły lub instytucji edukacyjnej lub zaliczenie danego etapu kształcenia;

b) wykaz przedmiotów i innych zajęć zrealizowanych w ramach danego etapu kształcenia wraz z uzyskanymi ocenami;

c) informację o zrealizowanym programie nauczania dotyczącą treści kształcenia, planowanego czasu nauki i skali ocen;

d) informację o uzyskanych uprawnieniach do kontynuacji nauki na odpowiednim poziomie w państwie, w którego systemie edukacji wydano świadectwo, w tym o uprawnieniach do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe oraz o zakresie tych uprawnień.

Dokumenty z informacjami pkt a)-d) powinny być wydane lub potwierdzone przez szkołę lub instytucję edukacyjną albo przez władze oświatowe państwa, na którego terytorium lub w którego systemie edukacji wydano świadectwo.

B. POTWIERDZENIE WYKSZTAŁCENIA 

Kurator oświaty może przeprowadzić postępowanie w celu potwierdzenia wykształcenia w przypadku, gdy skompletowanie dokumentacji napotyka na trudne do usunięcia przeszkody. Dotyczy to wyłącznie następujących grup osób:

1. Osoba o statusie uchodźcy lub pozostająca pod ochroną uzupełniającą lub posiadająca zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w celu połączenia się z rodziną uchodźcy lub osoby pod ochroną uzupełniającą może złożyć wniosek o potwierdzenie wykształcenia do Mazowieckiego Kuratora Oświaty. Zalecany jest kontakt z Mazowieckim Kuratorium Oświaty w celu ustalenia szczegółów postępowania w celu potwierdzenia wykształcenia. Adres: kuratorium@kuratorium.waw.pl,tel. +48225512400 w. 5081, www.kuratorium.waw.pl

2. Osoba poszkodowana w wyniku konfliktów zbrojnych, klęsk żywiołowych lub innych kryzysów humanitarnych, spowodowanych przez naturę lub człowieka, może złożyć wniosek o potwierdzenie wykształcenia do kuratora oświaty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania, bądź – w przypadku braku stałego adresu w Polsce, do kuratora oświaty właściwego ze względu na siedzibę szkoły lub uczelni, w której zostanie przedłożone świadectwo. Zalecany jest kontakt z właściwym kuratorium oświaty w celu ustalenia szczegółów postępowania nostryfikacyjnego w danym urzędzie. Adresy kuratoriów oświaty znajdują się na stronie http://bip.men.gov.pl/ w zakładce instytucje podległe i nadzorowane.

Dokumenty lub oświadczenia dołączane do wniosku o potwierdzenie wykształcenia (§ 3 rozporządzenia w sprawie postępowania w celu uznania świadectwa lub innego dokumentu albo potwierdzenia wykształcenia lub uprawnień do kontynuacji nauki uzyskanych w zagranicznym systemie oświaty):

a) oryginał albo duplikat świadectwa lub

b) wykaz ocen uzyskanych podczas egzaminu warunkującego ukończenie szkoły lub instytucji edukacyjnej lub zaliczenie danego etapu kształcenia, lub

c) wykaz przedmiotów i innych zajęć zrealizowanych w ramach danego etapu kształcenia wraz z uzyskanymi ocenami, lub

d) informacja o zrealizowanym programie nauczania dotycząca treści kształcenia, planowanego czasu nauki i skali ocen, lub

e) informacja o uzyskanych uprawnieniach do kontynuacji nauki na odpowiednim poziomie w państwie, w którego systemie edukacji wydano świadectwo, w tym o uprawnieniach do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe oraz o zakresie tych uprawnień, lub

f) dokumenty pozwalające w sposób pośredni na określenie poziomu wykształcenia, w szczególności dokumenty poświadczające uzyskane kwalifikacje zawodowe lub zatrudnienie, odbyte praktyki lub staże.

g) oświadczenie wnioskodawcy o uzyskanym wykształceniu lub uprawnieniach do kontynuacji nauki oraz o ukończonych szkołach, instytucjach edukacyjnych lub etapach kształcenia za granicą.

h) oświadczenie wnioskodawcy dotyczące informacji, o których mowa w pkt 2-5, lub

i) dokumenty potwierdzające informacje wymienione w pkt 2-5.

j) dokument potwierdzający prawo pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku wnioskodawców niebędących obywatelami polskimi.

Tłumaczenia dokumentów na język polski (§ 4 rozporządzenia w sprawie postępowania w celu uznania świadectwa lub innego dokumentu albo potwierdzenia wykształcenia lub uprawnień do kontynuacji nauki uzyskanych w zagranicznym systemie oświaty):

Wszystkie dokumenty dołączone do wniosku składa się wraz z tłumaczeniem na język polski, dokonanym lub poświadczonym przez:

a) osobę wpisaną przez Ministra Sprawiedliwości na listę tłumaczy przysięgłych, lub

b) osobę zarejestrowaną jako tłumacz przysięgły w państwie członkowskim Unii Europejskiej, państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub państwie członkowskim Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), lub

c) konsula Rzeczypospolitej Polskiej, właściwego dla państwa, na którego terytorium lub w którego systemie edukacji wydano świadectwo, lub

d) akredytowaną w Rzeczypospolitej Polskiej placówkę dyplomatyczną lub placówkę konsularną państwa, na którego terytorium lub w którego systemie edukacji wydano świadectwo.

Jeżeli przetłumaczenie dokumentów na język polski przez podmioty wymienione w pkt a) – d) napotyka na trudne do usunięcia przeszkody, kurator oświaty może wyrazić zgodę na przedłożenie tłumaczenia dokumentów dokonanego przez inny podmiot, którego wiarygodność nie budzi zastrzeżeń kuratora oświaty.

Źródła:

Ustawa prawo o szkolnictwie wyższym z dnia z dnia 27 lipca 2005   (Dz. U. z 2017 poz. 2183 z późn. zm.)

Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. (Dz. U. z 2017 poz. 2198 z późn. zm.)

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 marca 2015 r. z późn. z w sprawie postępowania w celu uznania świadectwa lub innego dokumentu albo potwierdzenia wykształcenia lub uprawnień do kontynuacji nauki uzyskanych w zagranicznym systemie oświaty (Dz. U. z 2015 poz. 447)

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie podejmowania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych (Dz. U. z 2018 poz. 1125)

Strona internetowa Ministerstwa Edukacji narodowej - https://men.gov.pl/wspolpraca-miedzynarodowa/uznawanie-swiadectw-zagranicznych/informacje-ogolne.html

Strona internetowa migrant.info.pl - http://www.migrant.info.pl/Studia.html